بنادر و کشتیرانی
کمينه

بندر چابهار بعنوان يكي از بنادر مهم در جنوب ايران و در بخش شمالي درياي عمان قرار گرفته است . اين بندر بعلت موقعيت استراتژيك و دستيابي به آبهاي آزاد بين المللي جايگاه ويژه اي در مبادلات ايران با ساير كشورهاي منطقه دارد . از سوي ديگر اين بندر بعلت نزديكي به كشورهايي نظير افغانستان ، پاكستان و آسياي ميانه ، در آينده اي نزديك با اتصال به شبكه ريلي كشور اهميت ويژه اي در ترانزيت كالا به اين كشورها خواهد داشت . همچنين اين بندر بعنوان تنها بندر اقيانوسي ايران ، يكي از نقاط كليدي در حاشيه خليج فارس و درياي عمان بوده و در كريدور شمال – جنوب نقش مهمي ايفاد خواهد كرد . ضمناً اين بندر در مسير ترانزيتي شرق – غرب قرار گرفته و فوريتهاي مختلف اقتصادي و جغرافيايي در زمينه ترانزيت و ترانشيب مي باشد . بندر چابهار كه در جنوب استان سيستان و بلوچستان واقع شده ، به دليل استقرار در كنار درياي عمان از دير باز كانون داد و ستد و تجارت و دريانوردي بوده است . ويرانه قلعه پرتغالي ها در يكي از روستاهاي اين بندر (تيس ) در پنج كيلومتري چابهار واقع شده است ،گواه رونق دريانوردي و اهميت استراتژيك اين خطه از بلوچستان درروزگاراني است كه دول استعمارگر و تجارت پيشه اروپا بازارهاي چين ، هندوستان و بطور كلي شرق را جايگاه مناسب عرضه كالا و مصنوعات خود دانسته و حفظ و تسلط بر آنها را جزئي از سياستهاي استعماري و سلطه جويانه خود قلمداد مي كردند. در سال 1352 طرح جامع تاسيس بندر چابهار مطرح و قراردادهاي تاسيس با پيمانكار ان مربوطه منعقد شد و پس از انقلاب اسلامي به دليل كمبود منابع مالي بخشي از طرح به تعويق افتادوبخشي از طرح شامل اسكله نصب سريع و موج شكن آغازو به انجام رسيد .

عمليات اجرايي بندر شهيد كلانتري كه يكي از دو بندر مهم چابهار ميباشد، از سال 62 بطور جدي آغاز و باتكميل 4 پست اسكله فلزي در سال 62 عملاً به بهره برداري رسيد و بندر شهيدبهشتي نيز به عنوان دومين بندر مهم چابهار در سال 61 با توجه به شرايط خاص حاكم بر خليج فارس ( جنگ تحميلي عراق بر عليه ايران ) و با تاكيد دولت بر لزوم داشتن بندر در خارج از تنگه هرمز و خليج فارس احداث گرديد . شايان ذكر است كه اين بندر در زمان جنگ تحميلي به دليل واقع شدن در كرانه درياي عمان و دوري از مركز بحران نقش مهمي در صادرات ايفاد نمود . بنادر جنوبي استان سيستان و بلوچستان به دليل استقرار بر كرانه درياي عمان و اقيانوس هند از ديرباز كانون داد و ستد و آمد و شد دريائي بوده است . از زمان حضور پرتغاليها از نخستين دهه هاي قرن 16 در آبهاي جنوب تا ظهور انگليس بعنوان قدرت خليج فارس در طول جنگ جهاني اول همواره بخشي از فعاليتهاي تجاري و دريانوردي رايج در آبهاي جنوبي ايران در بنادر جنوبي استان سيستان و بلوچستان متمركز بوده است و اولاً كه در سالهاي جنگ جهاني دوم نيابت كنسول فرانسه را در بوشهر به عهده داشته است ، كشتی هاي موجود در چابهار را كه در خطوط كشتيراني فعاليت داشته اند را 119 فروند ذكر ميكند كه از اين تعداد 5 فروند كشتي تجاري و 64 فروند كشتي بادباني بوده اند هنچنين در سالهاي مزبور در بنادر گواتر ، بريس و پسابندر دفاتر پستي و گمركي وجود داشته كه حاكي از رونق فعاليتهاي تجاري و دريايي در اين بندر كوچك بوده است . وجود فعاليتهاي دريائي در بنادر جنوب استان در اواخر قرن 19 و اوايل قرن 20 نشانه اين است كه بنادر مزبور در داد و ستد كالاهاي توليدي و مورد نياز بخش شرقي كشور و مبادله با بنادر پاكستان و هندوستان فعال بوده اند. خليج چابهار با بريدگي طبيعي در حاشيه درياي عمان است ، چابهار در مقايسه با ديگر مناطق ساحلي و جنوب ايران داراي موقعيت ممتازي در امر كشتيراني و حمل نقل دريائي است . وجود آبهاي عميق در خليج وسيع شرايط مناسبي را براي پهلوگيري كشتيهاي بزرگ در اين منطقه و ايجاد تاسيسات بندري با هزينه مناسب و صرفه اقتصادي فراهم كرده است . چابهار به عنوان مهمترين بندر تجاري در خارج از خليج فارس از نظر سياست و استراتژيكي ملي در مواقع جنگ و بحرانهاي منطقه مجزا و نقطه اي كليدي براي تنفس اقتصادي بازرگاني خارجي كشور و ضمانتي براي گردش كار صنايع و فعاليت هاي اقتصادي آن محسوب مي شود قرار گرفتن چابهار در يك خليج موقعيت بندري ايده آلي را براي توسعه فيزيكي آينده به آن مي دهد كه بسياري از بنادر دنيا داراي اين حسن نيستند .
 

 

جدول 1-1 : فاصله بنادرمنطقه تا بندر چابهار ( واحد : مايل )
نام بندر
بندر عباس
بندر امام
خارك
جاسك
كيش
قشم
بوشهر
خرمشهر
كشور
ايران
ايران
ايران
ايران
ايران
ايران
ايران
ايران
فاصله
305
805
680
165
420
295
680
825
 
نام بندر
خرمشهر
آبادان
دبي
مسقط
شويخ
شارجه
دوحه
منامه
كشور
ايران
ايران
امارات
عمان
كويت
امارات
قطر
بحرين
فاصله
825
790
364
151
895
375
560
625
فاصلهدريائي بندر چابهار با بنادر عمده جهان

جدول شماره 2-1: فاصله بندر چابهار با ساير بنادر جهان (واحد:مایل)
نام بندر
كراچي
بمبئي
كلمبو
سيدني
شانگهاي
پوسان
كشور
پاكستان
هند
سريلانكا
استراليا
چين
كره جنوبي
فاصله
331
768
1530
6655
5268
5579
 
نام بندر
لندن
سنگاپور
هنگ كنگ
يوكوهاما
كيپ تاون
هامبورگ
كشور
انگلستان
سنگاپور
چين
ژاپن
آفريقاي جنوبي
آلمان
فاصله
5686
3076
4531
5971
4400
6001
 
اسكله ها
 
نام بندر
نوع اسكله
تعداد پست
طول ( متر)
آبخور (متر )
ظرفيت پذيرش  
 (
تن)
شهيد بهشتي
عمومي
3
150
5/9
000/25
نفتي
1
150
9-8
000/20
عمومي
1
268
16 ( پس از لايروبي )
000/100
شهيد كلانتري
عمومی سنتی
4
120
4-5/1
5000 –50
عمومي با عرشه بتوني
1
186
5/12
45000
 
 
موج شكنها
 
موج شكن
طول
(
متر )
لايه آمور
لايه فيلتر
لايه مغزي و مقرس
نوع
وزن واحد (تن )
نوع
وزن واحد (تن )
نوع
وزن واحد (تن )
بندر شهيد بهشتي
1550
سنگي
12-3
سنگي
1-3/0
سنگي
50-1/0
بندر شهيد كلانتري
1140
سنگي
8-5
سنگي
1-5/0
سنگي
50 – 1/0